راهنمای بیماری سلیاک

موضوع: راهنمای بیماری سلیاک

نویسنده : سعیده محمدی 5 ماه پیش عمومی
تعداد بازدید : 198

بیماری سلیاک چیست؟



بیماری سلیاک یک نوع اختلال گوارشی است که در واکنش به گلوتن اتفاق می افتد همانطور که می دانید گلوتن پروتئینی است که در چاودار، جو، گندم و صدها غذای ساخته شده از این غلات یافت می شود سیستم ایمنی بدن به گلوتن واکنش نشان می دهد و همین امر باعث می شود به روده اسیب وارد شود بیماری سلیاک همچنین با عنوان آنتروپاتی حساس به گلوتن شناخته شده و نسبتا شایع است تخمین زده می شود ۱٫۸ میلیون آمریکایی به این اختلال مبتلا هستند و باید از رژیم غذایی عاری از گلوتن استفاده کنند



نشانه های بیماری سلیاک: گوارشی



نشانه های بیماری سلیاک ممکن است از خفیف تا شدید متغیر باشد برخی از افراد اگرچه اسیب به روده را خواهند داشت اما هیچ نشانه ای از این بیماری را ندارندبرخی از اوقات بیماری سلیاک با بیماری هایی همچون سندرم روده تحریک پذیر، بیماری کرون یا زخم معده اشتباه گرفته می شود نشانه های گوارشی این بیماری عبارت است از :




  • نفخ و درد شکم

  • اسهال

  • استفراغ

  • یبوست

  • مدفوع بد بو و رنگ پریده



نشانه های بیماری سلیاک: کاهش وزن



بیشتر بزرگسالانی که مبتلا به بیماری سلیاک هستند اصلا نشانه گوارشی از خود نشان نمی دهند اما به خاطر جذب نادرست مواد مغذی ممکن است سایر مشکلات همچون کاهش وزن و سوءتغذیه را تجربه کنندنشانه ها و علائم مرتبط با کاهش وزن یا سوء تغذیه می تواند شامل موارد زیر باشد:




  • کم خونی

  • خستگی

  • پوکی استخوان

  • ناباروری یا سقط جنین

  • زخم های دهانی

  • سوزن سوزن شدن و بی حسی در دست ها و پاها



نشانه های بیماری سلیاک : راش پوستی



در برخی از افرادی که مبتلا به بیماری سلیاک هستند ممکن است راش های تاول زده و خارش داری در پوست ایجاد شود که با عنوان درماتیت هرپتی فرم شناخته شده است این موارد ممکن است با احساس سوزش شدید در اطراف آرنج، زانو، پوست سر، باسن و پشت آغاز گردد مجموعه ای از برآمدگی های خارش دار و قرمز ایجاد می شود و در نهایت این برآمدگی تبدیل به زخم خواهند شد این موضوع اغلب در سال های نوجوانی دیده می شود و در میان مردان شایع تر است راش معمولا به کمک رژیم غذایی عاری از گلوتن از بین می رود اما اگر چنین نشد می توان آن را با داروهایی که توسط پزشک تجویز می شود درمان کرد



نشانه های بیماری سلیاک: خلق و خو و حافظه



برخی از افرادی که با این بیماری دست و پنجه نرم می کنند ممکن است مواردی همچون افسردگی، تحریک پذیری، حافظه ضعیف و مشکل در تمرکز را تجربه کنند داشتن بیماری های مزمن نیز می تواند مشکل حافظه و خلق و خو را در افراد ایجاد کند این موضوع بیشتر زمانی دیده می شود که بیماری مزمن و خستگی مرتبط با کم خونی باشد



نشانه های هشدار دهنده در کودکان



نشانه های این بیماری ممکن است از دوران کودکی آغاز گردد حتی نوزادان نیز ممکن است چنین نشانه هایی را تجربه کنند این نشانه ها در برگیرنده استفراغ، نفخ، درد، اسهال؛ و تحریک پذیری است بیماری سلیاک ممکن است رشد کودک را کندتر کند و حتی اختلال در رشد ایجاد نماید کودکانی که مبتلا به سلیاک هستند ممکن است دندان هایی داشته باشند که حفره دار، شیار دار، تغییر رنگ داده است کودکانی که والدین یا یکی از خواهران و برادرانشان به بیماری سلیاک مبتلا هستند باید غربالگری شوند



بیماری سلیاک: غذاهای تحریک کننده



گندم یکی از مواردی است که در بیشتر کشورها مورد استفاده قرار می گیرد به همین خاطر استفاده از آن در غذاهای متعدد دور از انتظار نیست در چنین شرایطی غذاهای مختلفی همچون نان، مافین ها، پاستا، خمیر پیتزا، کیک ها و پای ها حاوی گلوتن خواهند بود مصرف مواد گلوتن دار بیماری سلیاک را بدتر می کند چاودار و جو حاوی گلوتن هستند بنابراین غذاهایی که با این مواد تهیه می شوند می توانند مشکلاتی را در بیماران سلیاکی ایجاد کنند



سلیاک یا حساسیت به گندم؟



بیماری سلیاک و حساسیت به گندم سیستم ایمنی بدن را درگیر خود می کنند اما واکنشی که در بدن ایجاد می شود در این دو مورد بسیار متفاوت خواهد بود بیماری سلیاک یک نوع بیماری خودایمنی است که باعث می شود به دیواره روده اسیب وارد شود این یک اختلال مادام العمر است علائم آلرژی به گندم شامل خارش پوست، خس خس سینه، درد شکم، اسهال است



بیماری سلیاک یا عدم تحمل لاکتوز



بیماری سلیاک می تواند به دیواره داخلی روده کوچک آسیب وارد کند و در نهایت به مشکل در هضم لاکتوز منجر شود همانطور که می دانید لاکتوز قندی است که در شیر و محصولات تهیه شده از آن دیده می شود دنبال کردن رژیم غذایی عاری از گلوتن باعث ریکاوری روده می شود و افرادی که مبتلا به بیماری سلیاک هستند ممکن است بتوانند دوباره لاکتوز را هضم نمایند



چه کسانی به بیماری سلیاک مبتلا می شوند؟



اگرچه هنوز هیچ کس به درستی نمی داند دلیل ابتلا به این بیماری چیست اما فاکتورهای زیر ممکن است خطر ابتلا به بیماری سلیاک را در افراد افزایش دهد:




  • وجود بیماری سلیاک در یکی از اعضای خانواده

  • قرار گرفتن در معرض گلوتن قبل از سه ماهگی

  • رویدادهای بزرگ زندگی، استرس و فشار روحی و عاطفی؛ بارداری یا جراحی در افرادی که از لحاظ ژنتیکی مستعد این بیماری هستند

  • دیابت نوع ۱، اختلالات تیروئیدی و سایر بیماری های خود ایمنی

  • سایر اختلالات ژنتیکی همچون سندرم داون یا سندرم ترنر



آسیب ناشی از بیماری سلیاک به روده



در افرادی که مبتلا به بیماری سلیاک هستند، سیستم ایمنی بدن با گلوتنی که در غذاها یافت می شود تحریک خواهد شد در چنین شرایطی آنتی بادی ها به دیواره روده حمله می کنند و در نهایت باعث ایجاد آسیب یا تخریب برآمدگی های مو مانند کوچک پرز در روده کوچک می شوند زمانی که پرز روده دچار آسیب می شود نمی تواند به طور موثر مواد مغذی را جذب نمایددر نتیجه چربی ها، پروتئین ها، ویتامین ها و سایر مواد معدنی دست نخورده وارد مدفوع می گردد در اثر گذشت زمان، این موضوع باعث ایجاد سوءهاضمه در این افراد می شود



بیماری سلیاک دیر رس



بیماری سلیاک ممکن است در هر سنی توسعه یابد این بیماری حتی در افراد کهنسال نیز دیده می شود با اینکه افراد باید از لحاظ ژنتیکی مستعد این بیماری باشند اما محققان هنوز به درستی نمی دانند که چرا این بیماری بعد از سال ها تحمل گلوتن در افراد ایجاد می شود متوسط دوره زمانی برای بروز نشانه های بیماری سلیاک حدود ۴ سال است



تشخیص بیماری سلیاک: آزمایش خون



از آنجایی که نشانه های بیماری سلیاک بسیار متغیر است اغلب با سایر بیماری ها اشتباه گرفته می شود آزمایش خون می تواند سطح بالای آنتی بادی های خاصی که ممکن است در این بیماری وجود داشته باشد را تشخیص دهد اگر نتایج آزمایش خون منفی بود پزشک ممکن است بررسی های اضافی همچون تجزیه و تحلیل DNA را انجام دهد تا بتواند تشخیص دقیقی داشته باشد



بررسی ژنتیکی در بیماری سلیاک



تست و بررسی ژنتیکی اطلاعات مهمی را در اختیار پزشک معالج قرار می دهد حدود یک سوم از آمریکایی هایی که ژن DQ2 و DQ8 را دارند جزو افرادی محسوب می شوند که این بیماری را توسعه می دهند اگر شما این ژن ها را نداشته باشید پزشک می تواند نشانه های بیماری را مورد بررسی قرار دهد اما به خاطر داشته باشید بیشتر افراد این ژن ها را دارند و اصلا بیماری سلیاک را تجربه نمی کنند



تشخیص بیماری سلیاک: بیوپسی روده



بیوپسی از روده کوچک می تواند یافته های حاصل از آزمایش خون را تایید کند یک اندوسکوپ از طریق دهان وارد بدن می شود و از راه معده به روده کوچک می رسد در نهایت مقدار اندکی از بافت روده برداشته می شود همانطور که قبلا نیز ذکر کردیم بیماری سلیاک می تواند به پرز روده کوچک اسیب وارد کند یا آن را تخریب نماید



حساسیت به گلوتن



افرادی که به گلوتن حساسیت دارند ممکن است نشانه های مشابهی همچون درد شکم، خستگی، سردرد را داشته باشند اما در این افراد اسیبی به روده وارد نمی شود نتایج شدید بیماری سلیاک در این افراد دیده نخواهد شد با اینحال در چنین شرایطی استفاده از رژیم غذایی عاری ازگلوتن می تواند نشانه ها را از بین ببرد



خطرات بیماری سلیاک درمان نشده



بیش از ۶۰ درصد کودکان و ۴۱ درصد بزرگسالانی که بیماری سلیاک دارند هیچ نشانه ای از خود بروز نمی دهند اما زمانی که به دیواره روده آسیب وارد می شود آن ها نمی توانند مواد مغذی را به درستی جذب کنند و ممکن است در معرض سوءهاضمه قرار گیرند افرادی که بیماری سلیاک دارند شانس بیشتری برای توسعه پوکی استخوان، ناباروری و برخی مشکلات عصبی خواهند داشت



بیماری سلیاک و دیابت



افرادی که مبتلا به دیابت نوع ۱ هستند به احتمال زیاد بیماری سلیاک نیز خواهند داشت زمانی که بیماری سلیاک به صورت درمان نشده رها می شود می تواند به سطح قند خون کم یا نوسانات سطح قند خون منجر شود این بیماری ممکن است به همراه سایر اختلالات خود ایمنی همچون اختلال تیروئیدی و آرتریت روماتوئید نیز رخ دهد



بیماری سلیاک و پوکی استخوان



زمانی که روده کوچک دچار اسیب می شود، نمی تواند به خوبی مواد مغذی موجود در غذاها را جذب نماید افرادی که مبتلا به بیماری سلیاک هستند در معرض خطر ابتلا به پوکی استخوان نیز قرار دارند بیشتر این افراد به درمان های جدی نیاز دارند که بتواند تراکم پایین استخوان ها را هدف قرار دهد این افراد از مصرف مکمل های کلسیم و ویتامین D به خوبی نفع می برند و باید به صورت دوره ای غربالگری تراکم استخوانی در آن ها انجام شود



مراقبت در خانه: رژیم غذایی عاری از گلوتن



معمولا درمانی برای بیماری سلیاک وجود ندارد اما اجتناب از مصرف مواد گلوتن دار می تواند نشانه های آن را تسکین ببخشد و به بهبود روده منجر شود در حقیقت بعد از چند روز که مواد گلوتن دار را از رژیم غذایی خود حذف کردید احساس بهتری خواهید داشت غذاهای رایجی که باید از خوردن آن پرهیز کنید شامل پاستا، مواد پخته شده و غلات است سایر موادی که حاوی گلوتن هستند را نیز حذف کنید



در مورد گلوتن پنهان در غذاها هوشیار باشید



طیف وسیعی از غذاها حاوی گلوتن هستند این مواد در برگیرنده گوشت فرآوری شده، چیپس سیب زمینی؛ سیب زمینی سرخ شده، غذاهای تهیه شده از گندم، سس ها، و سوپ هاست این ماده ممکن است در رژ لب یا مواد دارویی نیز یافت شود ممکن است بتوانید جوی دوسر را مصرف کنید به شرطی که با گندم ترکیب نشده باشد البته قبل از هر کاری باید با پزشک خود مشورت کنید شراب و الکل مقطر به طور کلی امن است، اما بسیاری از آبجوها چنین نیستند آبجو از غلات تهیه می شود و می تواند برای این بیماران مضر باشد



مواد طبیعی عاری از گلوتن



بیشتر نشاسته ها را می توانید در رژیم غذایی عاری از گلوتن خود بگنجانید این مواد شامل سیب زمینی، برنج،سویا؛ذرت، گندم سیاه و دانه کتان است گندم سیاه عاری از گلوتن است و بیماران سلیاکی می توانند از آن استفاده کنند این گندم برای تهیه برخی از نودل های ژاپنی، سوپ، اش ، پن کیک ها و پخت و پز مورد استفاده قرار می گیرد غذاهای فرآوری شده همچون چیپس ذرت باید قبل از مصرف بررسی گردد



درمان: مکمل ها



افرادی که به بیماری سلیاک مبتلا هستند و دچار کمبود مواد معدنی و ویتامین ها شده اند ممکن است بتوانند از مکمل های ویتامین و مواد معدنی استفاده کنند مواد مغذی مهم که باید از طریق مکمل ها تامین شود در برگیرنده آهن، کلسیم، ویتامین D، روی، اسید فولیک و سایر ویتامین های Bاست قبل از اینکه بخواهید مکملی را مصرف کنید بهتر است با پزشک معالج خود مشورت نمایید



سایر درمان ها



درصد بسیار اندکی از افراد مبتلا به سلیاک به رژیم غذایی عاری از گلوتن پاسخ نمی دهند ممکن است پزشک معالج استروئید را تجویز کند که به صورت خوراکی یا تزریق مورد استفاده قرار می گیرد



زندگی با بیماری سلیاک



گوشت، ماهی، برنج، حبوبات، میوه ها و سبزیجات برای افرادی که مبتلا به این بیماری هستند مناسب است به شرطی که حاوی مواد گلوتن دار نباشند برخی از رستوران ها غذاهای عاری از گلوتن را نیز سرو می کنند فروشگاه های زیادی تلاش می کنند مواد عاری از گلوتن را به فروش برسانند اگر رژیم غذایی درستی دنبال شود این بیماران می توانند بدون مشکل به زندگی خود ادامه دهند اگر بهبودی حاصل نشد می توان به دنبال منابع پنهان گلوتن در غذاها بود



تحقیقات انجام شده بر روی بیماری سلیاک



مطالعات جدید داروهایی را ایجاد کرده اند که به این بیماران اجازه می دهد گلوتن را با خیال راحت مصرف کنند این داروها حاوی آنزیم هستند و به عنوان قرص مصرف می شوند این مواد قادرند گلوتن را بشکنند تزریق سلول های بنیادی ممکن است بتواند با واکنش ایمنی زمینه ای به گلوتن مقابله کند دانشمندان حتی hookworm که نوعی انگل است را نیز مورد بررسی قرار داده اند تا ببینند این موضوع کمکی به افراد سلیاکی می کند یا خیر





نظر شما در مورد این مقاله چیست؟
امتیاز 0 از 5 (0 نفر)


مقالات مشابه:

نظر خود را بنویسید
مشاوره پزشکی پیگیری و لغو نوبت