Google Analytics Alternative

زانوی پرانتزی

زانوی پرانتزی یا ژنو واروم

زانوی پرانتزی
تصویر۱: بیماری بلانت

زانوی پرانتزی وضعیتی است که در آن هنگامی که مچ پاهای خود را کنار یکدیگر قرار می دهید زانوها از یکدیگر فاصله دارند. زانوی پرانتزی گاهی اوقات می تواند از عوارض بیماری های دیگری مانند بیماری بلانت (Blount’s disease ) یا نرمی استخوان باشد که در دراز مدت می تواند منجر به آرتروز در زانو و مفصل ران شود. گزینه های درمانی برای زانوی پرانتزی شامل استفاده از بریس، گچ گرفتن و یا عمل جراحی برای اصلاح ناهنجاری استخوان می باشد.

زانوی پرانتزی
تصویر۲: زانوی پرانتزی یا ژنو واروم

این وضعیت در نوزادان، نسبتا شایع است. معمولا برای نوزادانی که هنوز شروع به راه رفتن نکرده اند هیچ درمانی ضروری نیست. پاهای کودکان زمانی حالت طبیعی پیدا می کند که شروع به راه رفتن می کنند، یعنی اغلب در ۱۲ الی ۱۸ ماهگی. اگر بعد از دو سالگی کودک زانوی پرانتزی داشته باشد، بهتر است به پزشک مراجعه شود.

زانوی پرانتزی بیماری بسیار شایعی است که دلیل اصلی ایجاد آن نامشخص بوده و در اغلب موارد وابسته به ژنتیک می باشد. در مواردی که شدت انحراف زیاد نباشد و مکانیک اندام های تحتانی را مختل نکرده باشد نیاز به درمان ندارد مگر در مواردی که ثانویه به یک بیماری دیگر ایجاد شده باشد یا برای شخص درد و ناراحتی به همراه داشته باشد.
ایجاد زانوی پرانتزی ثانویه بیماری دیگر شیوع بسیار کمی دارد. برخی از این بیماری ها که ممکن است باعث ایجاد زانوی پرانتزی شود عبارتند از:
بیماری بلانت (Blount’s Disease)
در بیماری بلانت که با نام تیبیا وارا (Tibia vara) نیز شناخته می شود، ساق پای کودک در ناحیه زیر زانو به طور غیر طبیعی رشد می کند. در این حالت وقتی کودک راه می افتد انحنای پای او بیشتر می شود. در مواردی ممکن است علائم آشکار باشد و در برخی دیگر علائم ممکن است با گذشت زمان و تا رسیدن به بلوغ آشکار شود. این بیماری ممکن است با گذشت زمان منجر به مشکلاتی در زانو شود.
بیماری بلانت در زنان و امریکایی های آفریقایی تبار و کودکان چاق شایع تر است. کودکانی که شروع به راه رفتن زودرس دارند نیز در معرض خطر بیشتری هستند. کودک باید به طور معمول راه رفتن را بین ۱۱ و ۱۴ ماه شروع کند.

زانوی پرانتزی
تصویر۳: تفاوت استخوان طبیعی با استخوان نرم در بیماری ریکتز

نرمی استخوان بیماری ناشی از کمبود طولانی مدت ویتامین D است. نرمی و ضعیفی استخوان باعث انحنا در پاها می شود.

زانوی پرانتزی
تصویر۴: حالتی از انحنا پا که در بیماری پاژه ایجاد می شود

این بیماری متابولیک در سیکل جذب و ساخت مجدد استخوان اختلال ایجاد می کند. به این معنا که بازسازی استخوان پس از جذب به خوبی انجام نمی شود و در طول زمان باعث زانوی پرانتزی و دیگر مشکلات مفصلی می شود. بیماری پاژه در افراد مسن شایع تر است و با تشخیص به موقع درمان موفقیت آمیزی دارد.

زانوی پرانتزی
تصویر۵: بیماری آکندروپلازی که کوتاهی قد و زانوی پرانتزی به همراه دارد

رایج ترین شکل از کوتاهی قد توسط یک بیماری با نام آکندروپلازی (Achondroplasia) یا همان کوتولگی ایجاد می شود. این بیماری نوعی اختلال در رشد استخوان است که در طول زمان می تواند منجر به زانوی پرانتزی شود.

همچنین زانوی پرانتزی می تواند در نتیجه موارد زیر ایجاد شود:
• شکستگی استخوان که درست درمان نشود
• رشد غیر طبیعی استخوان و یا توده های استخوانی
• مسمومیت با سرب
• مسمومیت با فلوراید

علائم این بیماری کاملا مشهود است. در زانوی پرانتزی هنگامی که مچ پای خود را کنار هم قرار می دهید، زانو ها یکدیگر را لمس نمی کنند و حالتی متقارن شبیه به دو پرانتز ( ) را دارند.
در کودکان اغلب زانوی پرانتزی طبیعی بوده و در ۱۲ الی ۱۸ ماهگی روند بهبود را طی می کند. در صورتی که تا دو سالگی زانوی پرانتزی در کودک بهبود نیافته و یا بیشتر شود باید به پزشک متخصص مراجعه کنید.

زانوی پرانتزی
تصویر۶: تصویر اشعه ایکس از زانوی پرانتزی در نوزاد طبیعی

زانوی پرانتزی به راحتی قابل تشخیص است. اما پزشک با بررسی لازم می تواند شدت و علل داشتن زانوی پرانتزی را مشخص کند.
پزشک با اندازه گیری زوایا و مشاهده راه رفتن بیمار بررسی را انجام می دهد و در مواردی ممکن است رادیوگرافی ساده یا سایر روش های تصویربرداری برای مشاهده اختلال در استخوان ها درخواست کند. همچنین گاهی آزمایش خون برای تشخیص نرمی استخوان یا بیماری پاژه لازم است.

زانوی پرانتزی
تصویر۷: استفاده از بریس برای بهبود زانوی پرانتزی در اطفال

درمان معمولا برای کودکان نو پا توصیه نمی شود مگر اینکه زمینه بیماری شناخته شده ای را داشته باشد. درمان هنگامی پیشنهاد می شود که انحراف زانو بتدریج شدیدتر و بدتر شود که در این صورت گزینه های درمانی شامل:
• استفاده از کفش های ویژه
• استفاده از بریس
• جراحی برای تصحیح ناهنجاری های استخوان
• درمان بیماری و یا شرایطی که باعث زانوی پرانتزی شده باشد

زانوی پرانتزی
تصویر۸: کمبود ویتامین D باعث نرمی استخوان در کودکان شده که می تواند سبب زانوی پرانتزی شود. یکی از بهترین منابع ویتامین D نور خورشید است

در اغلب موارد از زانوی پرانتزی نمی توان جلوگیری کرد مگر اینکه یک بیماری قابل پیشگیری مانند ریکتز یا نرمی استخوان عامل آن باشد. در این موارد با دریافت ویتامین D کافی از نور خورشید و رژیم غذایی، می توان از ابتلا به این بیماری پیشگیری کرد. در صورتی که کودک پس از دوسالگی زانوی پرانتزی دارد حتما برای پیشگیری از پیشرفت بیماری با پزشک متخصص مشورت کنید.
آرتروز از عوارض بلند مدت زانوی پرانتزی است. وقتی این وضعیت شدیدتر باشد به دلیل مکانیک غیر طبیعی، زانو، پا، مچ پا و مفصل ران تاثیر می گیرند. معمولا افراد چاق بیشتر با این مشکل مواجه هستند.

زانوی پرانتزی
تصویر۹: ژنو والگوم در پای کودک

برعکس حالت زانوی پرانتزی زانوی ضربدری است. یعنی هنگامی که زانوها بهم نزدیک هستند مچ پاها از یکدیگر فاصله دارند و حالت ” ) ( ” را ایجاد می کنند. این نوع زانوی ضربدری ژنو والگوم نامیده می شود.
این وضعیت در بچه های حدود ۳ تا ۵ ساله نیاز به درمان ندارد چون با بالا رفتن سن خود به خود بهبود میابد. در صورت شدید بودن ژنو والگوم که تا سنین ۱۱-۱۰ سالگی خوب نشده باشد ممکن است نیاز به عمل جراحی وجود داشته باشد. گاهی ژنو والگوم به علل بیماری هایی مانند راشیتیسم (ریکتز) یا بعضی بیماری های مادرزادی بوجود می آید که برحسب مورد پزشک معالج اقدام به درمان آنها می کند.

زانوی پرانتزی
تصویر۱۰: تفاوت حالت ژنو والگوم و ژنو واروم نسبت به حالت طبیعی

رایج ترین جراحی برای زانوی پرانتزی استئوتومی بالای درشت نی (High tibial osteotomy) است. به این معنی که جراح بعد از برش پوست، استخوان درشت نی را برش می دهد و سپس دو قطعه بالا و پایین را در امتداد مناسب قرار داده بطوریکه استخوان های ران و ساق تقریباٌ در یک راستا قرار بگیرند. استخوان ها باید مدتی در این وضعیت بمانند تا به هم جوش بخورند.
برای اینکار ممکن است بعد از عمل جراحی پزشک معالج کل اندام تحتانی بیمار را از کف پا تا بالای ران گچ بگیرد تا مدتی محل شکسته شده بی حرکت مانده و جوش بخورد. البته تحمل گچ بیش از یک ماه برای بیمار مشکل است. همچنین در این روش به دلیل اینکه زانو مدتی بی حرکت میماند دچار محدودیت حرکتی شده و عضلات ران نیز ضعیف می شوند. بنابراین بیمار بعد از خارج کردن گچ باید مدتی زیر نظر فیزیوتراپ نرمش های خاصی را انجام دهد تا دامنه حرکتی مفصل زانو به حد قبلی بازگردد و عضلات قوی شوند.

روش دیگری که امروزه بیشتر مورد توجه جراحان است، ثابت کردن استخوان توسط پیچ و پلاک است. در این روش نیازی به گچ گیری بعد از جراحی نیست. البته ممکن است لازم باشد بعد از چند سال پیچ و پلاک ها خارج شوند.

زانوی پرانتزی
تصویر۱۲: تصویر اشعه ایکس بعد از عمل استئوتومی
زانوی پرانتزی
تصویر۱۱: ثابت کردن استخوان توسط پیچ و پلاک در عمل استئوتومی
زانوی پرانتزی
تصویر۱۳: جراحی استئوتومی بسته بالای استخوان ساق برای اصلاح پای پرانتزی (closing wedge osteotomy)

عمل جراحی استئوتومی بالای درشت نی ممکن است به دو شکل انجام شود. در یک روش، قطعه ای مثلثی شکل از استخوان را از قسمت خارجی استخوان درشت نی خارج می کنند و سپس قسمت های باقیمانده را به هم نزدیک می کنند.

زانوی پرانتزی
تصویر۱۴: جراحی استئوتومی باز بالای استخوان ساق برای اصلاح پای پرانتزی (opening wedge osteotomy)

در روش دیگر یک برش در قسمت داخلی استخوان درشت نی ایجاد شده و استخوان های بالا و پایین را در قسمت داخل از هم دور می کنند. بعد از هر کدام از این اعمال جراحی ممکن است جراح ارتوپد، دو قطعه بالایی و پایینی استخوان را توسط پیچ و پلاک به یکدیگر متصل کند تا راحت تر جوش بخورند.

گردآوری و ترجمه مطالب توسط دکتر علی اجودی و همکاران ایشان در گروه Salamati24

Written by Ann Pietrangelo
Medically Reviewed on February 23, 2016 by William A Morrison, MD
• Bowlegs in Children. (n.d.). Retrieved from http://www.childrenshospital.org/az/Site655/mainpageS655P0.html:
• Mayo Clinic Staff. (2014, September 11). Dwarfism. Retrieved from http://www.mayoclinic.com/health/dwarfism/DS01012/DSECTION=symptoms
• Hip, Leg, and Foot Abnormalities. (2010). Merck Manual for Health Care Professionals. Retrieved September 18, 2012 from http://www.merckmanuals.com/professional/pediatrics/congenital_craniofacial_and_musculoskeletal_abnormalities/hip_leg_and_foot_abnormalities.html:
• Mayo Clinic Staff. (2013, June 1). Rickets. Retrieved from http://www.mayoclinic.com/health/rickets/DS00813
• http://www.iranorthoped.ir

مطالب پیشنهادی

توسط: | دیدگاه ها: 0 | ۱۰ بهمن ۱۳۹۵

برچسب ها: ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ، ،

دیدگاه شما

%u0637%u0631%u0627%u062D%u06CC %u0633%u0627%u06CC%u062A
IraqIran